Slim omgaan met je binnenklimaat door data over bezetting

De meeste klimaatinstallaties in kantoren of gebouwen draaien op aannames. De verwarming gaat aan om 7:00 uur, de ventilatie staat op een vaste capaciteit, en de koeling reageert op een thermostaat die niet weet of er twee of twintig mensen in de ruimte zitten. Dat is inefficiënt, duur, en niet duurzaam. En gelukkig is het ook vermijdbaar.

Gebouwen produceren tegenwoordig genoeg data om klimaatinstallaties op werkelijk gebruik te baseren. Wanneer zijn ruimtes bezet? Hoeveel mensen zijn er aanwezig? Welke vergaderruimtes staan gereserveerd maar blijven leeg? Die informatie bestaat al, ze wordt alleen zelden benut voor klimaatbeheer.

Waarom vaste instellingen van je installaties niet werken

Een kantoortuin met vijftig mensen heeft andere ventilatie-eisen dan dezelfde ruimte met tien mensen. Dat klinkt logisch, maar de meeste gebouwen maken dat onderscheid niet. Installaties draaien op schema’s en drempelwaarden die zijn vastgesteld tijdens de oplevering, en zelden worden herzien.

Het gevolg: lege ruimtes worden volledig geventileerd, vergaderzalen worden verwarmd voor meetings die vervolgens tijdens de meeting snel weer gekoeld moeten worden, en airco draait door terwijl het gebouw voor driekwart leeg is. Dat leidt tot onnodig energieverbruik en een CO₂-uitstoot die hoger uitvalt dan nodig.

De oplossing ligt in de verbinding tussen twee databronnen die in de meeste gebouwen al beschikbaar zijn: bezettingsinzichten en installatie aansturing.

Bezettingsdata als stuurinformatie voor installaties

Gebouwbeheersystemen en bezettingsplatformen bestaan al langer naast elkaar. De stap die nu wordt gezet, is ze structureel aan elkaar te koppelen, zodat klimaatinstallaties niet reageren op een klok of een vaste instelling, maar op wat er in het gebouw feitelijk gebeurt.

Dat werkt als volgt:

• Bezettingsdata geeft inzicht in hoeveel mensen aanwezig zijn, welke ruimtes zijn gereserveerd en wanneer gebruik wordt verwacht.
• Energiemonitoring geeft één overzichtelijk beeld van het daadwerkelijke energieverbruik, het gedrag van installaties en de prestaties per ruimte, installatie of tijdsblok via slimme energiemeters, sensoren voor temperatuur, CO₂, luchtkwaliteit en bezetting, en gegevens uit het gebouwbeheersysteem (GBS). Dit doet Rhyzi o.a. met Declan.
• Installatieaansturing vertaalt die inzichten naar ventilatie, verwarming en koeling die alleen draaien wanneer dat nodig is.

Rhyzi levert de bezettingsinzichten: wie is aanwezig, wanneer, en in welke ruimte. Via rolgebaseerd toegangsbeheer, de reserveringsplanner of agenda, weet het platform precies hoe ruimtes worden gebruikt. Die data wordt vervolgens doorgegeven aan een Building OS en de klimaatinstallatie die wordt aangestuurd op basis van daadwerkelijk gebruik.

Het resultaat is een gebouw dat zichzelf aanpast aan gebruik, in plaats van gebruik dat zich aanpast aan een gebouw.

Wat dit concreet oplevert

De energiebesparing die met deze aanpak wordt gerealiseerd, is niet marginaal. Onderzoek op gebouwniveau laat besparingen zien van gemiddeld 22% op jaarbasis, zonder aanpassingen aan de installaties zelf.

Naast energiebesparing zijn er twee andere effecten:

• Comfort blijft behouden. Omdat de aansturing is gebaseerd op aanwezigheid en reserveringen, is de klimaatregeling preciezer dan bij vaste schema’s. Ruimtes zijn op temperatuur wanneer mensen arriveren, niet wanneer het schema dat bepaalt.
• Geen fysieke ingrepen nodig. De optimalisatie verloopt via software. Dat maakt de aanpak toepasbaar in bestaande gebouwen, ook als renovatie of vervanging van installaties geen optie is.

Toepassing in bestaande gebouwen

Dit is een relevant punt voor vastgoedeigenaren en -exploitanten: de meeste duurzaamheidsinterventies vereisen investering in hardware, verbouwing of vervanging van systemen. Met een Building OS is dit niet nodig.

Omdat de aansturing via software verloopt, kan een bestaand gebouw worden geoptimaliseerd zonder bouwkundige ingrepen. Dat verlaagt de drempel aanzienlijk, zowel financieel als praktisch. Voor gebouwen waar een grootschalige renovatie niet op korte termijn gepland staat, biedt dit een directe route naar minder energieverbruik.

De voorwaarde is dat bezettingsdata beschikbaar is en dat de klimaatinstallatie via software aangestuurd kan worden. In veel moderne kantoorgebouwen zijn beide al aanwezig.

Van databron naar beslissing

De bredere trend achter deze ontwikkeling is het idee van het gebouw als een systeem dat leert. Niet een systeem dat reageert op klachten of handmatige aanpassingen, maar een dat patronen herkent en vooruitloopt op gebruik.

Rhyzi maakt inzichtelijk hoe ruimtes worden gebruikt. Die bezettingsdata is dezelfde data die ook toegangsbeheer, compliance en rapportage ondersteunt. De combinatie met klimaatbeheer voegt een nieuwe toepassing toe aan informatie die al beschikbaar was. Rhyzi werkt hiervoor samen met partner Declan.

Voor gebouwbeheerders betekent dit een verschuiving: van reactief naar anticiperend beheer. Niet bijsturen nadat een ruimte te warm is, maar afstemmen op basis van wat er gepland staat en wie er aanwezig is.

Conclusie

Klimaatbeheer op basis van bezettingsdata is nu toepasbaar, ook in bestaande gebouwen. De combinatie van een Building OS als Rhyzi met een klimaat systeem maakt het mogelijk installaties te laten reageren op werkelijk gebruik.

Dat levert energiebesparing op, een lagere CO₂-uitstoot en een comfortabele gebruikservaring zonder dat er fysiek iets aan het gebouw hoeft te veranderen.

Wil je weten hoe bezettingsinzichten in jouw gebouw kunnen worden ingezet voor klimaatoptimalisatie? Neem contact op met Rhyzi.

Veelgestelde vragen

Is speciale hardware nodig voor klimaatoptimalisatie op basis van bezetting?
Nee. De optimalisatie verloopt via software. Er zijn geen aanpassingen aan installaties of bouwkundige ingrepen nodig, wat de aanpak ook geschikt maakt voor bestaande gebouwen.

Hoe nauwkeurig is de bezettingsdata die Rhyzi levert?
Rhyzi combineert reserveringsdata, toegangsregistraties en realtime aanwezigheidsinformatie. Dat geeft een nauwkeurig beeld van welke ruimtes bezet zijn, door hoeveel personen en wanneer gebruik wordt verwacht.

Welke besparing is haalbaar?
Op basis van ervaringen in bestaande gebouwen wordt een gemiddelde energiebesparing van 22% per jaar gerealiseerd. Het exacte resultaat hangt af van het huidige gebruik en de beginsituatie van de installaties.

Is deze aanpak ook geschikt voor kleinere gebouwen of MKB?
Rhyzi wordt gebruikt door vastgoedeigenaren, exploitanten en MKB-ondernemers. De softwaregebaseerde aanpak is schaalbaar en niet voorbehouden aan grote kantooromgevingen.